Safety / Bezpieczeństwo

Jeżeli jesteś doświadczonym podróżnikiem – pewnie już to wiesz, być możne nauczyłeś się na własnych błędach. Ale jeśli jesteś nowicjuszem w podróżowaniu, te porady pomogą ci uniknąć niektórych nieprzyjemnych lub potencjalnie niebezpiecznych sytuacji, które mogą się tobie przydarzyć w czasie podroży do Boliwii (i nie tylko!). Porady te bazują na zdrowym rozsądku, czasem inspirowane są historiami innych podróżników, ale przede wszystkim opierają się one na moich własnych doświadczeniach. Nie jestem z natury ryzykowna osoba, ale zwłaszcza teraz, będąc z dala od rodziny, muszę zadbać o swoje bezpieczeństwo jeszcze bardziej. W końcu, nie chcę nikogo martwić! Trzymam się wiec zasady : strzeżonego Pan Bóg strzeże!

If you are an experienced traveller – you probably know it, you might have even learnt it the hard way. But if you are new to road hardships, these safety travel tips will help you avoid some unpleasant or potentially dangerous situations that MAY happen while travelling to Bolivia (and not only!). They are based mostly on a common sense, sometimes on stories of other travellers but mostly on my own experience. I am not a risky person by nature but nowadays, being far away from my family, I need to make sure they know I am taking a good care of myself. After all, I don’t want to worry anybody! So I stick to one rule:  better safe than sorry!

boliviainmyeyes

  1. Podróżuj za dnia. Większość autobusów dalekobieżnych kursuje w nocy, aby uniknąć korków i wysokiej temperatury. Jednak drogi w Boliwii dalekie są od bezpiecznych, a wieku kierowców w tym kraju prowadzi nierozważnie, dlatego tez większość wypadków drogowych zdarza się właśnie nocą lub wczesnym rankiem. Niekiedy jeden kierowca musi zachować czujność przez 13 godzin, a wszyscy wiemy, ze to nie jest łatwe…/ Travel by day. Most busses leave in the evening to avoid traffic and hot temperatures. However, Bolivia’s roads are far from being safe and some drivers in this country are irresponsible and unpredictable, therefore the most road accidents  happen at night or early in the morning. Some long – distance busses have only one driver that needs to stay alert for 13 hours. And we all know, that is not easy…

Każdego roku , według danych rządowych, wypadki drogowe w Boliwii zabijają średnio 1000 osób i ranią 40000. / Every year, according to government figures, road accidents in Bolivia kill an average of 1,000 people and injure 40,000′” ( — > Fox News Latino).

Ja osobiście wole podróżować w dzień, ciesząc oczy wspaniałymi widokami. Czasem widoki te mrożą krew w żyłach, ale i tak wole je widzieć, bo oznacza to, ze kierowca także zdaje sobie z nich sprawę.

I prefer to travel during the day, enjoying wonderful views. Sometimes the scenery freezes blood in my veins, but I do prefer to see it. And that means that driver can sees it too. Besides,  being stuck in road blockades during the day is much better than at night.

IMG_4492

  1. Podróżuj z renomowanymi przewoźnikami. Oczywiście, trudno jest wiedzieć, które autobusy są bezpieczniejsze, ale zwykle te droższe są lepsze od tych tańszych./ Travel with reputable companies. Of course, it’s hard to know which bus/travel company is safer than other but usually the more expensive the better and vice versa.
  2. Zamień kilka slow z kierowca przed i podczas podroży – upewnij się, ze nie prowadzi pod wpływem alkoholu! Uwierzcie mi, pijani kierowcy zdarzają się w Boliwii dosyć często. Widziałam na własne oczy, jak niektórzy kierowcy wycieczek na Salar de Uyuni pili piwo, podczas gdy ich podopieczni jedli obiad. Na szczęście nasz Jimmy trzymał się od nich z daleka./ Talk to the driver before and during the trip – make sure he is not drunk! And believe me, that happens often here. I saw with my own eyes some of the drivers in Salar de Uyuni drinking beer together, while their ‘proteges’ were eating the lunch. Thankfully, our Jimmy stayed away from them.

Salar de Uyuni był świadkiem wielu wypadków – w ostatnim, rowerzystka została zabita przez kierowce jeep’a, podróżując w jasny dzień…/ There’s been many accidents on Salar – in the last one, the cyclist was killed by a jeep in a bright daylight… (more — > here).

  1. Jeśli możesz – lataj. Bilety lotnicze są znacznie droższe niż autobusy, ale nawet nasza znajoma przyznała, ze wolałaby wydać te ekstra bolivianos, aby tylko pominąć nocną 13-godzinną przeprawę z SantaCruz do Cochabamby. Latanie w Bolwii możne być ryzykowne (szczególnie dla ludzi o słabych nerwach jak ja), ale ma więcej pozytywów niż negatywów. Choc zawsze mozesz sie wybrac do Cochabamby za dnia, by podziwiac —> klik. /If you can afford it – fly. Plane tickets are much more expensive than busses, but even our friend admitted that she would spare these extra bolivianos to omit the horrible, 13-hours night bus ride from Santa Cruz to Cochabamba. Flying in Bolivia may be adventurous as well, but it has more positives than negatives.  However, you can always go to Cochabamba by day to admire this —>click.                                                                                                     boliviainmyeyes
  2. Odwiedzając duże miasta, trzymaj się miejsc turystycznych lub zwiedzaj w grupie. Nie nos wszystkich rzeczy ze sobą – tylko trochę gotówki w kieszeni./When visiting some big city – keep to tourist places or walk in groups. Don’t carry all you belongings with you – leave them locked in a hostel taking only little cash.
  3. Nie spaceruj samemu w nocy. Cięgle słyszy się o napadach rabunkowych, nawet w centrum miasta. A jak już się taki zdarzy, to warto mieć kilka bolivianos przy sobie, by oddać złodziejowi na odczepnego./Don’t walk alone at night. There are lots of cases of armed robberies, even in the city centre.
  4. Korzystaj z taksówkek, ale nie ufaj taksówkarzom, którzy sami ci się zaofiarują. Lepiej sam zatrzymaj taksówkę na ulicy (z dala od dworca autobusowego) lub zadzwoń do jednej z radiotaxi. Na szczęście Boliwia jest nadal bezpieczniejsza niż choćby Peru, ale złe rzeczy przydarzają się turystom także tu. Słyszałam o kilku przypadkach porywania turystów w La Paz – głównie tych podróżujących nocnymi autobusami z Peru. / Take a taxi, but don’t trust the taxi drivers who ask you if you need one. Call the taxi company or stop the taxi on the street (away from bus stations). Thankfully, Bolivia is still much safer to travel than neighbour Peru or even Brasil, according to statistic, but it doesn’t mean bad things don’t happen here. There were many cases of tourists kidnapping in La Paz area – mostly those returning from Peru on night buses. boliviainmyeyes

Zawsze pytaj o cenę przejazdu, zanim wsiądziesz do taksówki – lepiej ugodzić cenę zawczasu by uniknąć rozczarowania. W Boliwii istnieją dwa rodzaje taksówek – regularne taxi i TRUFI taxi. Te ostatnie kursują na określonych trasach, zbierając po drodze pasażerów – tak jak autobusy – mikros. Unikaj Trufis w nocy, szczególnie pod dworcami, ponieważ każdy możne się dosiąść w dowolnym momencie.  Regularne taksówki nigdy nie zabierają innych pasażerów i nie zatrzymują się w przypadkowych miejscach./ Always ask for a price before getting in to the taxi – in Bolivia taxis don’t have meters so it’s better to agree the price and avoid disappointment. There are 2 kinds of taxis in Bolivia – regular one and TRUFI TAXIS. The latter serve certain routes  and are shared therefore cost a little. Avoid taking these while travelling at night from the bus station or airport, as anybody can get in at any time. Regular (safe) taxis never pick up other passengers and don’t stop in random places.

  1. Nie zawsze ufaj ludziom w policyjnym mundurze. Każdy może sobie taki kupić. Nigdy nie wsiadaj do samochodu, nawet gdy poprosi cie o to policjant, który być może niem nie jest. Jeżeli możesz, poproś innych przechodniów o pomoc./ Don’t always trust a person in a police uniform. Anybody can buy one. Never get into sombodys car, even if asked by policeman, who may not be real.
  2. Nie wstydz się pytać o drogę, jeżeli się zgubisz – Boliwijczycy są z natury bardzo pomocni i przyjacielscy. Warto jednak zapytać się co najmniej dwa razy, aby potwierdzić, czy dane informacje są poprawne:)/ Don’t be shy to ask for directions if you get lost – Bolivian people are very helpful and friendly. However, ask at least twice to confirm if given information is correct.
  3. Jeżeli chcesz wynająć samochód upewnij się, ze umiesz jeździć;) Kierowcy w Boliwii są szaleni i aby uniknąć groźnych sytuacji należny mieć stalowe nerwy i nieprzeciętne umiejętności. / If you want to rent a car – make sure you know how to drive. It is crazy here and to avoid accidents you need serious driving skills (and nerves of steel;)                                                                       boliviainmyeyes
  4. Nawet nie myśl o jeździe na rowerze w dużych miastach (chyba, ze trafisz na Dia del Peaton)./ Don’t even think about cycling in big cities (unless you will be lucky to enjoy Dia del Peaton).

boliviainmyeyes

  1. Jako pieszy – miej oczy i uszy zawsze otwarte, również z tylu głowy. Chodniku w miastach są popękane, a dziury zdarzają się w najmniej oczekiwanych miejscach. Czerwone światło działa na kierowców (szczególnie taksówek i autobusów) jak płachta na byka, wiec jeżeli musisz przejść przez jezdnie, to biegiem!/ As for pedestrians – keep your eyes open and set on the ground, and stay alert